درس اخلاق استاد علم‌الهدی؛ جلب محبت مردم

خلاصه‌ای از سلسله دروس اخلاق بر اساس شرح کلمات قصار نهج‌البلاغه

استاد حاج حسن آقا علم‌الهدی

تاریخ: ۹۵۰۷۰۸

 

قال امیرالمؤمنین(علیه‌السلام): «قُلُوبُ الرِّجَالِ وَحْشِیَّهٌ فَمَنْ تَأَلَّفَهَا أَقْبَلَتْ عَلَیْهِ».۱

مقدمۀ اول: طبع اولیه هر انسانی این‌گونه است که دوست دارد در مال و شخصیت و عزت و علم و سایر نعمت‌های دیگران شریک شود و منفعت‌های دیگران را جلب و جذب نماید.

سؤال: چگونه می‌توانیم از منافع دیگران بهره‌مند شویم؟ آیا ممکن است خود را در رفاه و امکانات دیگران سهیم گردانیم؟!

مقدمۀ دوم: همۀ کارهای ما، ریشه در دل و خواست درونی انسان دارد. ما همیشه در فرمان دل خود هستیم. تا دل نخواهد، نه زبان حرف می‌زند و نه چشم می‌بیند و نه گوش می‌شنود. باید دل بخواهد تا اعضا و جوارح انسان فعالیت مفید خود را انجام دهند.
در محاورات عامیانه هم مثلاً وقتی شخصی علاقه‌ای به کاری ندارد و خوب کار نمی‌کند، نمی‌گوییم: «دستش کار نمی‌کند»؛ بلکه می‌گوییم: «به این کار دل نمی‌دهد»، یعنی چون دلش تمایلی ندارد، بدنش نیز سستی می‌کند.

شرح جملات قصار نهج البلاغهحالا جواب سؤال بالا را می‌دهیم. راه شریک‌شدن در منافع دیگران این است که دل دیگران را به‌سمت خود متمایل کنیم، یعنی قلب و دل که پایتخت و پادشاهِ مملکتِ دیگران است را به‌سوی خود گرایش بدهیم.
در نتیجه، آن صاحبِ دل، هرچه دارد در اختیار شما قرار می‌دهد. احساس کند شما به ماشین نیاز دارید، اتومبیل خود را در اختیار شما می‌گذارد، کنار خیابان شما را ببیند، سریع ترمز می‌گیرد و شما را تا مقصد می‌رساند، یا مثلاً وقت امتحان است و شما در یک واحد درسی ضعیف هستید، حاضر می‌شود جزوه‌ای که ماه‌ها روی آن زحمت کشیده را در اختیار شما قرار بدهد و تا پاسی از شب مطالب مهمّ درس را با شما مرور کند تا شما در امتحان موفق بشوید. و در واقع شما را در مال و امکانات و علم و موهبت‌های خودشان شریک می‌کنند.

چرا این افراد برای شما این کار را انجام می‌دهند و برای دیگری نه؟
چون قلب او با شما الفت پیدا کرده و صمیمی شده است. چون دل او را تسخیر کرده‌اید و در دلش جای گرفته‌اید.

امیرالمؤمنین(علیه‌السلام)می‌فرمایند: «قُلُوبُ الرِّجَالِ وَحْشِیَّهٌ فَمَنْ تَأَلَّفَهَا أَقْبَلَتْ عَلَیْهِ»

حضرت قلوب مردم را به حیوان وحشی تشبیه می‌کند که دارای خوی و خصلتِ درندگی است. همان‌گونه که برخی افراد راه و چاهش را یاد دارند و همین پلنگ وحشی درنده را آنچنان رام می‌کنند که مانند یک گربه تسلیم و انعطاف‌پذیر می‌شود، بعضی انسان‌ها نیز این‌گونه‌اند، دل‌هایی که از هم فراری‌اند را به‌سمت خود می‌کشانند و با ایشان الفت و مهربانی برقرار می‌کنند و همین دل‌های فراری به او روی می‌آورند و در نتیجه در منافع و موهبت‌های دیگران نیز سهیم می‌شوند.
لذا انسانی که بتواند دل‌های مردم را به‌سمت خود بکشاند و جذب کند، بسیار ثروتمند، قدرتمند، دانشمند و نیرومند است.

چگونه دل‌ها را به‌سمت خود بکشانیم؟

با پول‌دادن و نفاق و چاپلوسی و خم و راست شدن؟
نه، با این کارها دل‌ها به‌سمت انسان متمایل نمی‌شود.

قرآن راهکارش را بیان فرموده است: «إِنَّ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ، سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدّاً».۲
ایمان و عمل صالح است که انسان را محبوب‌القلوب می‌کند و موجب الفت قلب‌ها می‌شود.

این استاد فرزانه به‌مناسبت نزدیک‌شدن ایام محرم حسینی، در پایان درس به شرح‌حال یکی از اصحاب باوفای ابی‌عبدالله الحسین(علیه‌السلام) به‌نام «سویدبن‌عمرو» و کیفیت شهادت وی پرداختند.


۱٫ نهج البلاغه (صبحی صالح)، ص۴۷۷
۲٫ سوره مریم۱۹، آیه۹۶

مقرر: حجت محمدآبادی

پست‌های هم‌سو

پاسخ دهید