درس حق‌الناس استاد عدالتیان، ج۶

درس اخلاق با موضوع: حق الناس

استاد مهدی عدالتیان

پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرمایند: «لِلْمُسْلِمِ عَلَى أَخِیهِ ثَلَاثُونَ حَقّاً لَا بَرَاءَهَ لَهُ مِنْهَا إِلَّا بِالْأَدَاءِ أَوِ الْعَفْوِ… وَ یَشْکُرُ نِعْمَتَهُ وَ یُحْسِنُ نُصْرَتَهُ وَ یَحْفَظُ حَلِیلَتَهُ وَ یَقْضِی حَاجَتَهُ وَ یَشْفَعُ مَسْأَلَتَهُ…»

 

«یَشْکُرُ نِعْمَتَهُ»، مسلمان از کسی که خوبی می‌کند تشکر می‌کند.

تشکر دو نوع است: ۱٫ زبانی: یعنی هنگامی که شخصی خوبی می‌کند با زبان از او تشکر کنی؛ ۲٫ عملی: یعنی در آینده با عملت سپاسگزار او باشی.

در حدیث دیگر حضرت رضا(علیه‌السلام) می‌فرمایند: «مَنْ‏ لَمْ‏ یَشْکُرِ الْمُنْعِمَ مِنَ الْمَخْلُوقِینَ لَمْ یَشْکُرِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ»،[۱] کسی که از خوبی‌های مردم تشکر نکند، از خالق هم تشکر نکرده است.

حضرت سجاد(علیه‌السلام) در رسالۀ حقوق می‌فرماید: برای تشکرکردن باید پنج کار انجام داد: ۱٫ تشکر زبانی؛ ۲٫ یادآوری محبت؛ ۳٫ ذکر خیر؛ ۴٫ دعا؛ ۵٫ جبران در فرصت مناسب.

البته این‌گونه نیز می‌توان این روایت را معنا کرد: مسلمان باید شکرگزار نعمت رفیقش باشد، یعنی به‌جهت داشتن دوستان خوب، از خداوند تشکر کند.

 

«یُحْسِنُ نُصْرَتَهُ»، در تمام سختی‌ها یاور دوستش باشد، در کنار او باشد و این‌طور نباشد که فقط در شادی‌های دوستش حضور داشته باشد.

 

«یَحْفَظُ حَلِیلَتَهُ»، حافظ ناموس دوستش باشد. یک مرد مسلمان باید حافظ زن مسلمان باشد، نه خودش نگاه کند و نه بگذارد کسی دیگر نگاه کند. چشم یک عضو مهم می‌باشد که یک عده از آن درست استفاده کردند و به قلۀ سربلندی رسیدند تا جایی که حضرت فرمودند: «غُضُّوا أَبْصَارَکُمْ‏ تَرَوْنَ‏ الْعَجَائِبَ»،[۲] چشم‌هایتان را ببندید تا عجایب را ببینید. می‌بنید بر توفیقاتتان افزوده می‌شود و یک عده از چشم استفاده نابه‌جا کردند و به ضلالت و گمراهی کشیده شدند و حضرت علی(علیه‌السلام) فرمودند: «غَضُّ الطَّرْفِ خَیْرٌ مِنْ‏ کَثِیرِ النَّظَرِ»[۳] کوربودن بهتر از دیدن‌های نامشروع است.

 

«یَقْضِی حَاجَتَهُ»، حاجتش را برآورده می‌کند.

پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) هرگز کسی را ناامید نمی‌کردند، اگر خودشان می‌توانستند، کمک می‌کردند وگرنه به کسی رجوع می‌دادند و گاهی وعده می‌دادند که در آینده انجام دهند.

شخصی که به‌دنبال انجام‌دادن کار مؤمن برود، ثواب می‌برد اگرچه نتواند آن را انجام دهد.

یک زمانی امام حسن مجتبی(علیه‌السلام) برای اعتکاف به مسجد رفتند، روز اول شخصی آمد خدمت حضرت و گفت: یابن رسول الله من بدهکار هستم و نمی‌توانم بدهی‌ام را ادا کنم؛ ولی اگر شما با طلبکار صحبت کنید به من مهلت می‌دهد، حضرت فرمودند: برویم تا صحبت کنم. شخصی گفت: آیا می‌خواهید عبادت را رها کنید؟! حضرت فرمودند: من از پیامبر شنیدم: هرکس دنبال کار مسلمان برود خداوند متعال در نامۀ او نُه‌هزار سال عبادت ثبت می‌فرماید.[۴]


[۱]. عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج‏۲، ص۲۴

[۲]. بحار الأنوار، ج‏۱۰۱، ص۴۱

[۳]. عیون الحکم و المواعظ، ص۳۴۹

[۴]. وسائل الشیعه، ج‏۱۰، ص۵۵۰

مقرر: مهدی رضایی

پست‌های هم‌سو

پاسخ دهید