درس حق‌الناس استاد عدالتیان، ج۳

درس اخلاق با موضوع: حق الناس

استاد مهدی عدالتیان

شخصی که می‌خواهد در جامعه‌اش انسانی موفق و سربلند باشد باید دو مرحله اساسی را طی کند:

  1. زمینه‌سازی و عمل؛
  2. پشت‌سرگذاشتن مانع و دست‌اندازها.

یکی از آن موانع، حق الناس می‌باشد که عموم مردم جهان امروز، گرفتار این رذیلۀ شیطانی شده‌اند به‌خاطر این ضعف جامعه، حقوقی که بر هر مسلمان نسبت به برادر دینی‌اش در کلمات گهربار اهل بیت(علیهم‌السلام) واجب شده را بیان می‌کنیم.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی‌الله‌علیه‌وآله)‏: لِلْمُسْلِمِ‏ عَلَى‏ أَخِیهِ‏ ثَلَاثُونَ‏ حَقّاً لَا بَرَاءَهَ لَهُ مِنْهَا إِلَّا بِالْأَدَاءِ أَوِ الْعَفْوِ، یَغْفِرُ زَلَّتَهُ وَ یَرْحَمُ عَبْرَتَهُ وَ یَسْتُرُ عَوْرَتَهُ وَ یُقِیلُ عَثْرَتَهُ وَ یَقْبَلُ مَعْذِرَته.

پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله)‏ فرمودند: مسلمان بر برادر مسلمانش سى حقّ دارد که برائت ذمه از آن حاصل نمی‌کند مگر به اداى این حقوق یا عفوکردن این حق (یعنی از حقش بگذرد). این حقوق عیارت‌اند از:

  1. لغزش‌هاى او را ببخشد؛
  2. در ناراحتی‌ها نسبت به او مهربان باشد؛
  3. اسرار او را پنهان دارد؛
  4. اشتباهات او را جبران کند؛
  5. عذر او را بپذیرد؛
  6. در برابر بدگویان از او دفاع کند.

«عبره» به‌معنای اشک می‌باشد؛ اما اینجا کنایه از ناراحتی است، یعنی برادری خلاصه در شادی‌ها نمی‌شود؛ بلکه انسان باید در غم‌های برادرش نیز مونس جان او باشد و به او کمک کند تا از سختی‌ها سربلند بیرون آید و عیب‌های او را در جمع بپوشاند و فقط به خود او بگوید؛ همانند آیینه‌ای که عیب‌های شخص را فقط به خودش نشان می‌دهد.

یکی دیگر از حقوق این است که پشیمانی برادر دینی‌اش را بدون هیچ چون‌وچرایی با کمال میل قبول کند؛ مثلاً اگر در خیابان شخصی به ما برخورد کرد به راحتی از او بگذریم.

چنانچه حضرت موسی‌بن‌جعفر(علیه‌السلام) به فرزندان خود فرمود: اگر شخصی دهان بر گوش راست شما نهاد و توهین کرد سپس دهان بر گوش چپ شما نهاد و توهینش را انکار کرد، از او بپذیرید.

همان‌طور که در طول تاریخ بارها ثبت شده که دشمنان اهل بیت نزد حضرات می‌آمدند و ناسزا می‌گفتند؛ اما نه‌تنها با برخورد منفی مواجه نمی‌شدند؛ بلکه ائمه با روی باز درخواست‌های آنها را جواب می‌دادند و عذرشان را قبول می‌کردند؛ مانند قضیۀ جناب حرّ که با بستن آب به‌روی اهل بیت پیامبر، گناهی نابخشودنی نسبت به ایشان مرتکب شد؛ اما امام حسین(علیه‌السلام) با روی باز از او استقبال کردند و فرمودند: ای حرّ، سرت را بالا بگیر.

مقرر: مهدی رضایی

پست‌های هم‌سو

پاسخ دهید